CBAM kesin döneme geçti: Türk ferroalaşım alıcısı 2026'da hangi maliyeti yeniden hesaplıyor?

1 Ocak 2026 sadece takvim yaprağı değildi. AB Karbon Sınır Düzenleme Mekanizması (CBAM) o gün geçiş döneminden kesin döneme geçti; yani artık sadece raporlama yok, maliyet var. AB'ye demir-çelik satan Türk üreticisi için soru değişti: "Ne kadar CO₂ gömülü?" sorusu artık fiyat etiketine dokunuyor.

Kısa özet: CBAM kesin dönem başladı, referans karbon fiyatı EU ETS bandında ~75 €/tCO₂e dolayında. Çelik ihracatçısı gömülü emisyonu beyan etmek zorunda. Düşük karbonlu ferroalaşım girdisi, AB'ye satan EAF için artık ton başına ölçülebilir bir avantaj. Tedarik kararı karbon lensiyle yeniden yazılıyor.

Mekanizma kısaca: kimi vuruyor

CBAM altı sektörü kapsıyor: çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik, hidrojen. Ferroalaşım tarafında ayrım GTİP satırında yapılıyor ve çoğu kişinin sandığından keskin. Tüzüğün (AB) 2023/956 Ek I'i 72. faslı kapsama alıyor ama bir istisna listesiyle: FeSi (7202 2x), FeSiMn (7202 30), FeSiCr, FeMo, FeW, FeTi, FeV, FeNb, FeP, FeSiMg ve "diğer" ferroalaşımlar (7202 99 80) dışarıda. Geriye kalan üç aile doğrudan CBAM malı: ferro mangan (7202 11/19), ferro krom (7202 41/49) ve ferro nikel (7202 60). Yani AB'ye HC FeMn ya da HC FeCr sokan ithalatçı bu ferroalaşımın kendisi için beyan veriyor; FeSi veya FeMo sokan vermiyor.

İkinci katman dolaylı. FeMn, FeCr ve FeNi aynı zamanda çeliğin "ilgili öncül" (precursor) girdileri sayılıyor. Bir EAF, HC FeMn veya HC FeCr ile alaşımlama yapıp slab'i AB'ye gönderdiğinde, bu alaşımların gömülü emisyonu çeliğin CBAM beyanına ekleniyor. Ferroalaşımın karbon ayak izi böylece müşterinin sınırda ödeyeceği faturaya iki yoldan sızıyor.

Rakam tarafı: AB ETS karbon fiyatı 2026 ilk çeyreğinde ~75 €/tCO₂e seviyesinde seyretti (kaynak: EU Commission CBAM portalı ve ETS spot). Kesin dönemde CBAM sertifikası bu referansa bağlanıyor, serbest tahsisat 2026'dan itibaren kademeli çekiliyor. Ekim 2025'te yürürlüğe giren sadeleştirme tüzüğü (AB) 2025/2083 iki takvim ayarı yaptı: yılda toplam 50 tonun altında CBAM malı ithal eden muaf, 2026 ithalatının beyanı ve sertifika teslimi ise 30 Eylül 2027'ye kadar. Sayı küçük görünebilir; değil. Ton çelikte 1,8-2,4 tCO₂e gömülü emisyon tipikse, 75 €/ton karbon ile çarpıldığında ton başına 130-180 € ek maliyet penceresi konuşuyoruz. Büyük bir entegre veya EAF ölçeğinde, aylık binlerce tonda bu altı haneli bir kalem.

Türk ihracatçı neyi yeniden hesaplıyor

Üç şey masada. Birincisi beyan: gömülü emisyon verisi artık tedarikçiden talep ediliyor, "bilmiyorum" cevabı varsayılan yüksek değere düşürülüyor, yani belge eksikse fatura kabarıyor. İkincisi maliyet: AB'ye satan EAF, karbon yoğun girdiyle karbon hafif girdi arasındaki farkı artık spot fiyata ekliyor. Üçüncüsü kaynak seçimi: tedarikçi kıyası artık yalnız fiyat değil, gömülü karbon yoğunluğu da. Düşük karbonlu üretim hattından beslenen grade, AB tarafında ölçülebilir bir avantaj taşıyor.

Burada bir ayrım önemli. Ucuz ton, AB'ye satan üretici için artık her zaman ucuz değil. Sınırda eklenen karbon maliyeti, FOB'daki 20-30 €'luk farkı yutabiliyor. AB alıcı tarafında düşük karbonlu girdi talebi yükselen bir eğri, çünkü onların da kendi Scope 3 hesabı var.

Tedarik kararı karbon lensiyle

Arsam'ın HC FeCr hattındaki konumu bu yüzden düşük karbonlu, gömülü emisyonu belgelenebilir grade önceliği üzerine kurulu: AB'ye satan alıcının karbon beyanını temiz tutan kaynak seçimi. Çoklu bölgeli kaynak ağı burada lüks değil, süreklilik güvencesi. Bir koridor karbon eşiği veya lojistikle daralırsa, alternatif grade aktif kalmalı. Carbon Passport pilotu (DNV doğrulamalı) 2026 dördüncü çeyrek planında; gömülü emisyon belgesini standart pakete eklemenin yolu bu.

Uzman görüşü, tarih kilidiyle: CBAM serbest tahsisat çekilişi 2026 boyunca kademeli ilerliyor ama asıl sertifika maliyeti baskısı 2027'de keskinleşecek. AB'ye düzenli satan Türk EAF, düşük karbonlu ferroalaşım tedarikçisini 2026 üçüncü çeyrekte kilitlemeli, çünkü onaylı tedarikçi süreci (lab sertifikası ve gömülü emisyon doğrulaması) 6-9 ay sürüyor. 2027 penceresine yetişmek için saat şimdiden işliyor.

Saha notu (anonim): AB'ye paslanmaz slab gönderen bir Marmara bölgesi alıcısı, HC FeCr tedarikçisini 2026 ikinci çeyrekte karbon belgeli grade'e kaydırdı. Tek değişkenin tedarikçi belge disiplini olduğu bir lotta, müşterinin CBAM beyanındaki varsayılan değer cezası ortadan kalktı. Spec aynı kaldı; değişen tek şey belgenin sınırda kabul edilebilir olmasıydı.

Sıkça Sorulan Sorular

Ferroalaşım CBAM'a doğrudan tabi mi? Kısmen. Tüzük (AB) 2023/956 Ek I'e göre ferro mangan (7202 11/19), ferro krom (7202 41/49) ve ferro nikel (7202 60) doğrudan CBAM malı. FeSi, FeSiMn, FeMo, FeV, FeTi, FeNb, FeW, FeP ve FeSiMg istisna listesinde. FeMn ve FeCr ayrıca çeliğin öncül girdisi sayıldığı için gömülü emisyonları AB'ye giden çeliğin beyanına da giriyor. Yılda 50 tonun altındaki ithalatçı ise 2025/2083 ile muaf.

CBAM karbon fiyatı 2026'da ne seviyede? Referans EU ETS bandı 2026 ilk çeyrekte ~75 €/tCO₂e dolayındaydı. CBAM sertifikası bu spota bağlı; ton çelikteki 1,8-2,4 tCO₂e gömülü emisyonla çarpıldığında ek maliyet ton başına 130-180 € penceresine çıkabiliyor.

Düşük karbonlu ferroalaşım girdisi AB'ye satan EAF'a ne kazandırır? Sınırda eklenen karbon maliyetini düşürür ve varsayılan yüksek değer cezasından kaçınmak için gömülü emisyon belgesi sağlar. COA, MTC ve gömülü emisyon doğrulaması olan grade, AB beyanında kabul edilebilir veri demektir.

Düşük karbonlu tedarikçiyi ne zaman kilitlemeliyim? 2026 üçüncü çeyrek mantıklı bir hedef. Onaylı tedarikçi süreci lab sertifikası ve gömülü emisyon doğrulamasıyla 6-9 ay sürdüğü için, 2027'de keskinleşen sertifika maliyetine hazır olmak isteyen EAF'ın takvimi şimdiden kurması gerekir.

Güncelleme (2026-09-24): İlk sürümde "ferroalaşım CBAM'ın doğrudan kalemi değil" yazıyordu; bu FeSi, FeSiMn ve FeMo için doğru, FeMn, FeCr ve FeNi için yanlıştı. Kapsam Ek I'deki GTİP istisna listesine göre düzeltildi, 50 ton eşiği ve 2027 teslim takvimi eklendi.

Daha derin tedarik karşılaştırması için ekibimize yazın; gömülü emisyon belgesi ve grade seçimini AB beyan disiplininize göre çıkarırız.